Απ’ τη Θεσσαλονίκη Στα Χανιά Εκτύπωση
Άλλες Δραστηριότητες - 2 Βραδιές για τον Μάνο

Για δυο βραδιές για τον ΜΑΝΟ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

 Κείμενο: Νίκος Γκροσδάνης

 

Για τον Μάνο Χατζιδάκι όχι κάτι επετειακό και ούτε κάτι που θα θύμιζε μνημόσυνο μια και για όλους εμάς που αγαπάμε τον Μάνο λειτουργεί σε χρόνο ενεστώτα σαν να μην έφυγε ποτέ… και μήπως έτσι δεν είναι;

 


 

Τον Μάρτη του 2008 σ’ ένα τηλεφώνημα του μίλησα για την ταινία του Δημήτρη Βερνίκου που μόλις είχα παρακολουθήσει στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ και το πόσο σημαντική ήταν ίσως αυτό να ήταν η αιτία που ο Ματθαίος συνέλαβε την ιδέα του να αφιερώσουν στα Χανιά «2 Βραδιές για τον Μάνο». Δεν γνωρίζω τι επακολούθησε αλλά βάσει του αποτελέσματος που είδα όλοι όσοι συνεργάστηκαν για να πραγματοποιήσει το σχέδιο δούλεψαν με πολύ κέφι πολύ μεράκι και αυτό δεν ήταν δύσκολο να το διαπιστώσει κανείς.

 

Έφτασα στα Χανιά όπου η πόλη ήταν λουσμένη σ’ έναν υπέροχο ήλιο ενώ λίγο πριν όπως μου είπε ο ευγενέστατος οδηγός που με παρέλαβε για να με οδηγήσει στο ξενοδοχείο είχε προηγηθεί βροχή. Το πρώτο τηλεφώνημα έγινε απ’ τον φίλο μου το Ματθαίο για τα καλωσορίσματα διαβεβαιώνοντάς μου πως όλα ήταν έτοιμα το μόνο που με στενοχωρούσε ήταν πως δεν είχαν προλάβει να τυπώσουν κάποιο έντυπο που είχε προγραμματιστεί και όπου είχα ετοιμάσει δυο μεγάλα κομμάτια για τον Μάνο Χατζιδάκι. Δεν με χωρούσε το δωμάτιο του ξενοδοχείου ήθελα να βγω στους δρόμους της πόλης να δω τους ρυθμούς και τους ανθρώπους της να μυρίσω αυτή την ιδιαίτερη αύρα που διαθέτει η Κρήτη. Το νησί του Καζαντζάκη, του Θεοτοκόπουλου, του Μίκη του Κούνδουρου και των αγώνων που χαράχτηκαν στην ιστορία.

 

Πρόσεξα ένα μεγάλο πλήθος τουριστών, πολλές ταβέρνες, πολλά μπαράκια γεμάτα από νέους. Αναρωτιόμουν καθώς τους κοιτούσα να πίνουν τα σφηνάκια τους συνοδευόμενοι από τους ήχους μια εκκωφαντικής «μουσικής» αν είχαν πληροφορηθεί πως εδώ στην πόλη τους 2 βράδια ήταν αφιερωμένα στο Μάνο Χατζιδάκι. Την απάντηση θα την έπαιρνα στην συνέχεια. Στους δρόμους που περπάτησα είδα σε αρκετά σημεία την αφίσα της εκδήλωσης.

 

Την επόμενη μέρα έφτασε και ο Δημήτρης με την πόλη κρατώντας στην τσάντα την ταινία που για πρώτη φορά θα παρουσιαζόταν πριν ακόμα βγει στις αίθουσες σε αβάν πρεμιέρ και όπως μου ομολόγησε είχε αρκετό τρακ για το αποτέλεσμα. Η Μαρία Μεντέζ απ’ την Γουατεμάλα που χρόνια τώρα ζει στα Χανιά θα μας συνόδευε ως το Πνευματικό Κέντρο όπου θα γινόταν η προβολή και στο δρόμο μας έκανε την ανάλογη ξενάγηση βλέποντας κομμάτια των Χανίων που δεν είχα προλάβει να δω εντυπωσιάστηκα από το θαυμάσιο κτήριο πραγματικό στολίδι της πόλης όπου θα γινόταν η προβολή. Η κυρία Σούλα Ζώτου απ‘ τη Νομαρχία με ένα ζεστό χαμόγελο φρόντιζε για τα πάντα έφτασε και ο Κώστας ο Θωμαϊδης που την επόμενη μέρα θα έδινε το κονσέρτο με τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι συνοδευόμενος απ’ τον Άρη Βλάχο τον νεαρό αλλά πολύ ταλαντούχο καλλιτέχνη.

 

Η επιλογή του Θωμαϊδη μου έδωσε μεγάλη χαρά μια και γνωρίζω πολύ καλά την πορεία του στο τραγούδι και με πόση σοβαρότητα λειτουργεί την τέχνη του μακριά από όλη αυτή την βαβούρα που καθημερινά προβάλουν τα άθλια Μ.Μ.Ε. Ήταν Κυριακή μια ίσως δύσκολη μέρα για μια τέτοια εκδήλωση μια που πολύς κόσμος κάπου θα είχε πάει γι’ αυτό και δεν ήρθε το πλήθος που περιμέναμε. Ωστόσο εκείνοι που επέλεξαν να ‘ρθουν για να παρακολουθήσουν την ταινία ήταν ένα - αν μη τι άλλο - μυημένο κοινό.

 

Εξάλλου αυτό αποζητούσε πάντοτε ο Χατζιδάκις απ’ το κοινό του. Να γνωρίζουν τι πάνε να ακούσουν και τι να δουν. Κι όχι το «είδα φως και μπήκα» εκείνο που με απογοήτευσε ήταν η απουσία σε μεγάλο βαθμό των νέων, ίσως η απάντηση να βρίσκεται στα νυχτερινά μπαράκια. Η προβολή της ταινίας ξεκίνησε εικόνα την εικόνα, πλάνο το πλάνο βλέπαμε να ξετυλίγεται η ζωή και το έργο του Μάνου Χατζιδάκι και ήταν αδύνατο να αντισταθείς στη συγκίνηση, στο ρίγος που σου προκαλούσαν όλα αυτά. Δεν ακουγόταν μήτε ψίθυρος στην αίθουσα. Ο Βερνίκος γνωρίζει πολύ καλά κινηματογράφο κι αυτό δεν ήταν δύσκολο να το διαπιστώσει κανείς παρακολουθώντας αυτή την υπέροχη ταινία αυτό το πραγματικό ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ το αφιερωμένο στον Μάνο Χατζιδάκι. Το μοναδικό φιλμ μέχρι στιγμής μετά από 14 χρόνια απουσίας ένα ζεστό παρατεταμένο χειροκρότημα συνόδεψε τους τίτλους του τέλους. Μπορεί η ταινία να είχε τελειώσει αλλά ήμουν βέβαιος πως οι εικόνες της χαράχτηκαν βαθιά μέσα μας και θα μας ακολουθούν όπως και η Μουσική του Μάνου Χατζιδάκι. Ακολούθησε ένα μικρό διάλλειμα για να πάρουμε μια ανάσα να βγει αυτό το Αχ! από μέσα μας μετά από αυτόν τον καταιγισμό μουσικής και εικόνας.

 

Θα ακολουθούσε συζήτηση πάνω στην ταινία και γενικότερα γύρω απ’ τον Μάνο Χατζιδάκι. Ο Δ. Βερνίκος τοποθετήθηκε γύρω απ’ το θέμα της ταινίας ζητώντας και τη γνώμη των θεατών. Κάποιοι πήραν το λόγο εκφράζοντας την άποψή τους, που είχε πολύ ενδιαφέρον. Ο Ματθαίος, ο Θωμαϊδης και εγώ είχαμε να πούμε κάποια πράγματα για τον Μάνο και αυτά καταθέσαμε. Τελευταίοι φύγαμε απ’ την αίθουσα και περπατώντας στους δρόμους των Χανίων οδεύαμε προς την παραλία. Ένα υπέροχο μοναδικό μισοφέγγαρο σε χρώμα πορτοκαλιού μας φώτιζε και ίσως να ήταν εκείνο το χάρτινο φεγγαράκι που μοναδικά μας χάρισε ο Μάνος με τη φωνή της Μελίνας. Ο Κώστας Θωμαϊδης έβγαλε τη μηχανή κι άρχισε να το φωτογραφίζει από όλες τις γωνίες. σε μια ταβέρνα μας περίμενε ένα πλούσιο δείπνο με κρητικούς μεζέδες, τσικουδιά και πολύ - πολύ κουβέντα έτσι που χαμπάρι δεν πήραμε πως σε λίγο θα ξημέρωνε.

 

Η δεύτερη μέρα ξεκίνησε με ένα λαμπρό ήλιο με καφέ δίπλα στη θάλασσα παρέα με τον φίλο μου τον Μαθιό και λίγο μετά καθώς έκανα τις βόλτες μου στην παλιά πόλη έπιασε μια καταρρακτώδη βροχή που με μούσκεψε ως το κόκκαλο. Ωστόσο βρήκα αυτή την βροχή τόσο δεμένη με τον λόγο που βρισκόμουν στα Χανιά λες και αποτελούσε μέρος της σκηνοθεσίας.

 

Γυρνώντας στο ξενοδοχείο για να στεγνώσω και για να ετοιμαστώ για την δεύτερη βραδιά την αφιερωμένη στον Μάνο πάτησα το κουμπί της τηλεόρασης. Κάνοντας ζάπινγκ πέφτω πάνω σε ένα τοπικό κανάλι που είχε σκηνές από μια εκδήλωση για τον Μάνο Χ. με τραγούδια που ερμήνευε μια χορωδία. Προς στιγμήν νόμισα πως κάποιο λάθος είχε γίνει μια και η εκδήλωση για τον Μάνο ήταν προγραμματισμένη για την αποψινή βραδιά. Κάπου είχα μπερδευτεί. Πολλές ώρες αργότερα ρώτησα κάποιον τι ακριβώς είχε συμβεί και η απάντηση που πήρα ομολογώ πως με λύπησε αφάνταστα. Ο Δήμος Χανίων παρότι γνώριζε για την εκδήλωση που είχε προγραμματίσει η Νομαρχία πολύ καιρό πριν για τον Μάνο Χατζιδάκι ίσως για αντιπερισπασμό ή τι άλλο δεν γνωρίζω φρόντισε να στήσει και αυτός τη δική του εκδήλωση μια μέρα πριν. Μάλιστα ο τίτλος που δώσανε ήταν «14 χρόνια μνήμης για τον Μάνο Χατζιδάκι» το βρήκα αρκετά κακόγουστο έως χυδαίο. Θα μπορούσαμε κάλλιστα να το τοποθετήσουμε κι αυτό στη σειρά σκανδάλων που ξετυλίγονται το ένα μετά το άλλο τούτες τις μέρες. Εξάλλου η Αθλιότητα σ’ αυτόν τον τόπο είναι σύνηθες φαινόμενο.

 

Δευτέρα βράδυ από νωρίς με τον Κώστα και τον Άρη είμαστε και πάλι στη φιλόξενη αίθουσα του  Πνευματικού Κέντρου Χανίων. Η κυρία Σούλα πάντα με το χαμόγελο μας καλωσορίζει. Ο Θωμαϊδης με τον πιανίστα ανεβαίνουν στη σκηνή για μια τελευταία πρόβα. Η άδεια αίθουσα πλημμυρίζει από τις μελωδίες του Μάνου που μοναδικά προβάρει στο πιάνο ο Άρης ενώ ο Κώστας συνοδεύει με τη φωνή του. Προσπαθώ να σώσω τις στιγμές με τη μικρή κάμερα που κρατώ στα χέρια μου οι πόρτες της εισόδου είναι κλειστές, ενώ σιγά – σιγά αρχίζει να μαζεύεται κόσμος. Έχω πολύ αγωνία. Άραγε τι θα γίνει απόψε;

 

 

Ο Μαθιός είναι δίπλα μου καπνίζει ασταμάτητα είναι εμφανές το άγχος του ανεβοκατεβαίνει τις σκάλες ρυθμίζοντας τις τελευταίες λεπτομέρειες και επιτέλους οι πόρτες ανοίγουν. Ένας – ένας και όσο περνά η ώρα παρέες – παρέες γεμίζουν την αίθουσα ως και τον εξώστη. Σε λίγο δεν υπάρχει άδεια θέση και οι όρθιοι θεατές σκορπισμένοι δεξιά και αριστερά. Τα φώτα χαμηλώνουν και ένα γλυκός προβολέας απ’ τη μια φωτίζει το πιάνο ενώ ένας δεύτερος το αναλόγιο που μπροστά του θα σταθεί ο ερμηνευτής.

 

Ο Άρης Βλάχος και ο Κώστας Θωμαϊδης μπαίνουν στη σκηνή ντυμένοι στα μαύρα και παίρνουν τη θέση τους. Απόλυτη ησυχία απλώνεται στην αίθουσα και οι πρώτες γλυκές νότες απ’ το κομμάτι «Μια πόλη Μαγική» ανοίγει το πρόγραμμα με την υπέροχη φωνή του Κώστα. Ίσως εκείνη τη στιγμή αυτή η «Μαγική Πόλη» να είναι τα Χανιά έστω κι αν ο Χατζιδάκις το έγραψε για την Αθήνα. Αλλά ποια Αθήνα; Εκείνη της δεκαετίας του ’50 κι όχι την άλλη που την κατάντησαν αφόρητη. Το ένα τραγούδι διαδέχονταν το άλλο και το ηχόχρωμα της φωνής του Θωμαϊδη κατάφερνε να μας το προσφέρει όπως ο Χατζιδάκις το είχε ονειρευτεί.

 

Ο Μάνος πολλές φορές χρησιμοποιούσε τη λέξη (Μαγεία) γιατί γνώριζε πολύ καλά την έννοιά της και μεις όλοι εμείς (είμαι βέβαιος γι’ αυτό) που υπήρξαμε θεατές και ακροατές αυτής της μουσικής βραδιάς νιώσαμε αυτή τη Μαγεία με την φωνή του Θωμαϊδη και την εξαίσια ερμηνεία στο πιάνο του Άρη Βλάχου.

 

Απ’ τις πιο συγκινητικές στιγμές της βραδιά η συμμετοχή του κοινού χορωδιακά με υπέροχο σεγκόντο να συνοδεύει τον τραγουδιστή τόσο ταιριαστά λες και κάποιος έκανε πρόβες μαζί τους για πολύ καιρό. Το αυθόρμητο και ζεστό χειροκρότημα μετά το τέλος κάθε τραγουδιού άλλη στιγμή όμορφη. 26 συνολικά τραγούδια του Χατζιδάκι ακούστηκαν συν ένα ορχηστικό που έπαιξε στο πιάνο ο Άρης Βλάχος, άλλη έκπληξη της βραδιάς. Μπράβο στον Κώστα Θωμαίδη για την επιλογή του και φαντάζομε την δυσκολία της επιλογής μια και είχε να διαλέξει μέσα απ’ τον απέραντο πλούτο του Χατζιδακικού έργου.

 

Απ’ αυτό το υπέροχο κοινό που κείνο το βράδυ βρέθηκε στην αίθουσα του πνευματικού κέντρου οι δυο ερμηνευτές εισέπραξαν ένα χειροκρότημα που είχε αρκετή διάρκεια. Κι αυτό το χειροκρότημα σίγουρα απευθυνόταν και στους διοργανωτές αυτής της υπέροχης εκδήλωσης με τίτλο «2 βραδιές για τον Μάνο».